Strona główna
Eksploatacja pompy
COP pompy ciepła – co oznacza ten parametr?

COP pompy ciepła – co oznacza ten parametr?

Wyświetlacz pompy ciepła z parametrami pracy

COP pompy ciepła to współczynnik określający, ile energii cieplnej urządzenie dostarcza w stosunku do zużytej energii elektrycznej. COP równy 4 oznacza, że z 1 kWh prądu pompa przekazuje do instalacji 4 kWh ciepła. Jest to jednak wynik dla konkretnego punktu pracy, a nie stała wartość uzyskiwana przez cały sezon.

Czym jest COP pompy ciepła?

COP to skrót od angielskiego Coefficient of Performance, czyli współczynnik efektywności. Pokazuje relację między ciepłem oddanym do budynku a energią elektryczną pobraną przez pompę w określonych warunkach.

Przykładowo COP na poziomie 4 oznacza, że urządzenie dostarcza 4 kWh ciepła, zużywając 1 kWh energii elektrycznej. Pozostała część energii pochodzi z dolnego źródła, czyli powietrza, gruntu albo wody. Im wyższy COP, tym mniej prądu potrzeba do uzyskania tej samej ilości ciepła, choć sam wynik nie mówi jeszcze o kosztach całego sezonu.

Jak oblicza się COP i odczytuje oznaczenia?

Współczynnik wyraża prosty stosunek energii cieplnej do elektrycznej:

COP = Q / W

Q oznacza moc lub energię cieplną przekazaną do instalacji, a W – moc lub energię elektryczną zużytą przez urządzenie. Pomiar wykonuje się dla określonego punktu pracy, zwykle w warunkach laboratoryjnych opisanych między innymi przez normę DIN EN 14511. Dlatego wynik z karty produktu służy przede wszystkim do porównywania urządzeń pracujących przy tych samych parametrach.

Oznaczenie A7/W35 należy czytać w następujący sposób:

  • A oznacza powietrze jako źródło ciepła, a liczba 7 wskazuje jego temperaturę wynoszącą 7°C.
  • W oznacza wodę po stronie instalacji grzewczej, a liczba 35 wskazuje temperaturę zasilania wynoszącą 35°C.
  • COP A7/W35 opisuje więc pracę powietrznej pompy ciepła przy temperaturze zewnętrznej 7°C i temperaturze wody zasilającej instalację 35°C.
  • W przypadku pompy gruntowej można spotkać zapis B0/W35, a przy pompie wykorzystującej wodę gruntową na przykład W10/W35.

Jeżeli producent podaje COP A7/W35 równy 4,7, oznacza to, że w tych konkretnych warunkach urządzenie dostarcza 4,7 jednostki ciepła na każdą jednostkę pobranej energii elektrycznej. Nie oznacza to, że identyczny wynik utrzyma się przy mrozie albo przy temperaturze zasilania 55°C.

Dlaczego COP spada zimą?

Najważniejszym czynnikiem jest różnica temperatur między dolnym źródłem a instalacją grzewczą. Im większa ta różnica, tym trudniej pompie przenieść ciepło i tym więcej pracy musi wykonać sprężarka. W rezultacie COP maleje.

Spadek efektywności powietrznej pompy ciepła zimą można przedstawić w kilku krokach:

  1. Temperatura powietrza zewnętrznego spada, więc pompa ma do dyspozycji chłodniejsze dolne źródło.
  2. Budynek traci więcej ciepła, dlatego instalacja może wymagać wyższej temperatury zasilania.
  3. Rośnie różnica między temperaturą źródła a temperaturą wody kierowanej do ogrzewania.
  4. Sprężarka pracuje pod większym obciążeniem, a współczynnik COP się obniża.

Na wynik wpływa także odszranianie wymiennika jednostki zewnętrznej. Podczas tego procesu urządzenie zużywa energię, ale nie przekazuje jej w całości na ogrzewanie budynku. Z tego powodu wysoki COP zmierzony przy A7/W35 nie powinien być traktowany jako prognoza wyniku w najzimniejszych dniach.

Znaczenie ma również instalacja odbiorcza. Ogrzewanie podłogowe zwykle pracuje przy temperaturze zasilania około 30–35°C, czyli znacznie niższej niż klasyczne grzejniki wymagające w niektórych budynkach 50–60°C. Niższa temperatura zasilania zmniejsza różnicę temperatur i sprzyja wyższemu COP. Nie oznacza to jednak, że pompa nie może współpracować z grzejnikami. Trzeba ocenić ich moc oraz wymaganą temperaturę pracy.

Typowe zakresy COP według rodzaju pompy

Poniższe wartości są orientacyjnym punktem odniesienia. Rzeczywisty wynik zależy od temperatury źródła, temperatury zasilania i punktu pomiarowego.

Typ pompy Średni zakres COP Dlaczego wynik jest taki?
Powietrzna pompa ciepła około 3,5–4,5 Temperatura powietrza zmienia się w ciągu roku, a zimą może wyraźnie obniżyć efektywność.
Gruntowa pompa ciepła około 4,4–4,8 Grunt ma stabilniejszą temperaturę niż powietrze, więc warunki pracy są bardziej wyrównane.
Pompa ciepła woda–woda około 4,9–5,8 Woda gruntowa może zapewniać stabilne i relatywnie wysokie źródło temperatury.

Wyższy zakres dla pomp gruntowych i wodnych wynika głównie ze stabilności dolnego źródła. Takie porównanie nie obejmuje jednak kosztów wykonania instalacji, dostępności źródła ani warunków konkretnej działki.

SCOP a COP – który parametr lepiej opisuje sezon?

COP jest wartością chwilową. Pokazuje efektywność w jednym punkcie pracy, na przykład przy A7/W35. SCOP jest średnią sezonową, która uwzględnia zmienne temperatury zewnętrzne i różne warunki występujące podczas całego sezonu grzewczego.

Przy planowaniu zużycia prądu i kosztów ogrzewania SCOP jest zwykle bardziej przydatny niż pojedynczy COP. Trzeba jednak pamiętać, że także SCOP ma charakter obliczeniowy i zależy od przyjętego klimatu oraz parametrów instalacji. Jeszcze bardziej indywidualnym wskaźnikiem jest SPF, czyli współczynnik wyznaczony na podstawie rzeczywistej pracy konkretnego systemu w budynku, zwykle w skali roku.

Dlatego przy wyborze pompy nie należy patrzeć wyłącznie na najwyższą liczbę w katalogu. Trzeba sprawdzić COP dla kilku punktów pracy, wartość SCOP oraz temperaturę zasilania, przy której pracuje instalacja. Dla całorocznej oceny ważniejszy od pojedynczego COP jest wynik sezonowy, a na niego silnie wpływa temperatura zasilania.

Redakcja amparklima.pl

Amparklima.pl to portal o ogrzewaniu i chłodzeniu domu. Piszemy dla osób, które wybierają ogrzewanie do nowego domu, wymieniają stary piec, zastanawiają się nad pompą ciepła albo klimatyzacją, albo po prostu chcą płacić mniej za prąd i gaz. Znajdziesz tu ogrzewanie (kotły, grzejniki, podłogówka, kominki, ciepła woda), pompy ciepła, klimatyzację, wentylację i rekuperację, energię w domu, w tym fotowoltaikę i magazyny energii, oraz sposoby na dom energooszczędny: termomodernizację, dotacje i sterowanie ogrzewaniem.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?