Tak, klimatyzator może grzać. Większość nowoczesnych urządzeń typu split działa również jako pompa ciepła powietrze–powietrze. Nie wytwarza ciepła przez opór elektryczny, lecz pobiera energię z powietrza na zewnątrz i przekazuje ją do pomieszczenia.
Jak działa ogrzewanie klimatyzatorem?
W trybie grzania klimatyzator odwraca kierunek obiegu czynnika chłodniczego. Elementem, który przełącza urządzenie między chłodzeniem a ogrzewaniem, jest zawór rewersyjny. Dzięki temu jednostka zewnętrzna pobiera energię z powietrza, a jednostka wewnętrzna oddaje ją do pomieszczenia.
Nawet zimne powietrze zawiera energię cieplną. Urządzenie może ją odebrać, podnieść jej temperaturę za pomocą sprężarki i przekazać do wnętrza. Proces przebiega w uproszczeniu tak:
- Pobranie energii – jednostka zewnętrzna odbiera ciepło z powietrza atmosferycznego.
- Odparowanie czynnika – czynnik chłodniczy przejmuje energię i zmienia stan skupienia.
- Sprężanie – sprężarka, zwykle sterowana przez inwerter, zwiększa ciśnienie i temperaturę czynnika.
- Oddanie ciepła – jednostka wewnętrzna przekazuje energię do powietrza w pomieszczeniu.
- Powrót czynnika do obiegu – po rozprężeniu czynnik ponownie może pobierać energię z zewnątrz.
To ten sam obieg termodynamiczny, który podczas chłodzenia działa w przeciwnym kierunku. Klimatyzator nie produkuje więc ciepła w taki sposób jak grzejnik elektryczny. Przenosi je z jednego miejsca do drugiego.
Czy ogrzewanie klimatyzatorem jest opłacalne?
O opłacalności decyduje przede wszystkim współczynnik COP. Pokazuje on, ile energii cieplnej urządzenie przekazuje do pomieszczenia w stosunku do 1 kWh pobranej energii elektrycznej. Przykładowo, COP równy 4 oznacza, że z 1 kWh prądu klimatyzator dostarcza około 4 kWh ciepła w określonych warunkach pomiarowych.
Dla porównania grzałka elektryczna zamienia energię elektryczną na ciepło praktycznie w proporcji 1:1. Klimatyzator może więc zużywać mniej prądu przy uzyskaniu podobnej ilości ciepła, ponieważ wykorzystuje także energię pobraną z powietrza.
| Typ urządzenia | Zużycie energii | Efekt cieplny |
|---|---|---|
| Grzejnik elektryczny z grzałką | 1 kWh prądu | około 1 kWh ciepła |
| Klimatyzator przy COP 3 | 1 kWh prądu | około 3 kWh ciepła |
| Klimatyzator przy COP 4–5 | 1 kWh prądu | około 4–5 kWh ciepła |
COP opisuje sprawność w konkretnym punkcie pracy. Do oceny całego sezonu grzewczego służy SCOP, czyli sezonowy współczynnik efektywności. Na jego wartość wpływają między innymi temperatura zewnętrzna, izolacja budynku, ustawiona temperatura oraz sposób użytkowania urządzenia.
Największą przewagę nad grzejnikiem elektrycznym klimatyzator zwykle pokazuje w okresach przejściowych, gdy na zewnątrz jest chłodno, ale nie ma silnego mrozu. Wtedy może szybko podnieść temperaturę w pomieszczeniu przy relatywnie niewielkim poborze prądu.
Co ogranicza grzanie klimatyzatorem?
Wydajność pompy ciepła powietrze–powietrze zależy od temperatury zewnętrznej. Im zimniej na zewnątrz, tym trudniej odebrać energię z powietrza, a urządzenie może potrzebować więcej prądu do uzyskania tej samej ilości ciepła. Konkretne zakresy pracy trzeba sprawdzić w specyfikacji danego modelu. Standardowe urządzenia często są przeznaczone do ogrzewania przy temperaturach sięgających około –10 do –15°C, natomiast wybrane modele mają szerszy zakres pracy.
Przy niskiej temperaturze na wymienniku jednostki zewnętrznej może pojawić się szron. Klimatyzator uruchamia wtedy automatyczne odszranianie. Na kilka minut ogranicza lub przerywa nawiew ciepłego powietrza, aby usunąć lód i zachować prawidłowy przepływ energii.
Przed wyborem urządzenia do ogrzewania trzeba uwzględnić najważniejsze ograniczenia:
- Spadek mocy podczas mrozu – przy bardzo niskiej temperaturze urządzenie może dostarczać mniej ciepła i pracować z niższą efektywnością.
- Odszranianie jednostki zewnętrznej – okresowe cykle są normalne, ale chwilowo zmniejszają komfort ogrzewania.
- Punktowy nawiew – ciepłe powietrze jest rozprowadzane z konkretnego miejsca, więc układ pomieszczenia i położenie jednostki mają znaczenie.
- Hałas i ruch powietrza – wentylator może być słyszalny, a stały nawiew nie każdemu odpowiada.
- Stan budynku – termoizolacja, wysokość pomieszczeń i straty ciepła wpływają na wymaganą moc oraz koszty pracy.
Split czy klimatyzator przenośny?
Nie każde urządzenie określane jako klimatyzator grzeje w ten sam sposób. Klimatyzator typu split z funkcją grzania wykorzystuje odwracalny obieg pompy ciepła. Jego jednostka zewnętrzna pobiera energię z powietrza, a sprężarka inwerterowa może płynnie regulować moc.
Wiele klimatyzatorów przenośnych ogrzewa natomiast za pomocą grzałki elektrycznej. W takim przypadku 1 kWh prądu daje około 1 kWh ciepła, podobnie jak w zwykłym grzejniku elektrycznym. Takie urządzenie może szybko podnieść temperaturę w małym pomieszczeniu, ale nie zapewnia tej samej efektywności co klimatyzator split działający jako pompa ciepła.
Dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić, czy specyfikacja podaje funkcję pompy ciepła, zakres temperatury pracy w trybie grzania oraz wartości COP i SCOP. Sama informacja o funkcji ogrzewania nie wystarcza.
Kiedy klimatyzator sprawdzi się jako ogrzewanie?
Najczęściej korzysta się z niego wiosną i jesienią, gdy główny system grzewczy nie pracuje jeszcze stale, a temperatura w pomieszczeniach spada. W dobrze ocieplonym mieszkaniu lub domu urządzenie może także pełnić funkcję głównego źródła ciepła, ale wymaga to właściwego doboru mocy, sprawdzenia parametrów pracy w niskiej temperaturze i oceny strat ciepła budynku.
W starszym albo słabo ocieplonym obiekcie klimatyzator częściej pełni funkcję uzupełniającą. Nie należy zakładać, że każdy model zastąpi inne ogrzewanie podczas silnego mrozu. Przy wyborze urządzenia do całorocznej pracy warto skonsultować obliczenia z instalatorem, zwłaszcza gdy ogrzewana ma być większa liczba pomieszczeń.
Jeżeli potrzebujesz szybkiego dogrzewania w okresach przejściowych, klimatyzator split z funkcją pompy ciepła może być oszczędniejszy od grzejnika elektrycznego. Przy planowaniu jedynego źródła ciepła znaczenie mają już nie tylko funkcja grzania, lecz także SCOP, moc przy niskiej temperaturze, zakres pracy, izolacja budynku i sposób rozprowadzenia ciepła.