Nie. Rekuperacja nie wysusza powietrza aktywnie, jak osuszacz. Wymienia je na świeże, a zimą powietrze zewnętrzne zawiera mało pary wodnej. Po ogrzaniu w domu jego wilgotność względna spada, dlatego pojawia się wrażenie przesuszenia.
Czy rekuperacja faktycznie wysusza powietrze?
Rekuperacja, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, nie usuwa wilgoci w sposób bezpośredni. Jej zadaniem jest wywiewanie zużytego powietrza i dostarczanie świeżego. Zimą świeże powietrze zewnętrzne ma jednak zwykle niewielką wilgotność bezwzględną, więc po ogrzaniu może obniżyć wilgotność w pomieszczeniach.
To zjawisko występuje także w domach bez rekuperacji. Różnica polega na tym, że wentylacja mechaniczna działa stale i wymienia powietrze w sposób bardziej kontrolowany. W szczelnym, intensywnie ogrzewanym budynku spadek wilgotności może być przez to wyraźnie odczuwalny.
Dlaczego powietrze w domu staje się suche zimą?
Trzeba rozróżnić wilgotność bezwzględną i względną. Wilgotność bezwzględna określa ilość pary wodnej znajdującej się w powietrzu. Wilgotność względna informuje natomiast, jaką część maksymalnej ilości pary wodnej może pomieścić powietrze w danej temperaturze.
Zimne powietrze może zawierać niewiele pary wodnej. Gdy zostanie pobrane z zewnątrz, a następnie ogrzane na przykład z –5°C do 22°C, ilość zawartej w nim wilgoci początkowo pozostaje podobna. Zmienia się jednak jego zdolność do przyjmowania pary wodnej. Cieplejsze powietrze może pomieścić jej więcej, więc ta sama ilość wilgoci stanowi mniejszy procent nasycenia. W efekcie wilgotność względna spada.
Można porównać to do gąbki, która po ogrzaniu i powiększeniu swojej chłonności zawiera tę samą ilość wody, ale jest mniej nasiąknięta. Dlatego zimą powietrze o wysokiej wilgotności względnej na zewnątrz nie musi być wilgotne po ogrzaniu w domu. W praktyce w ogrzewanych pomieszczeniach wartości rzędu 25–35% nie są rzadkością.
Na odczucie suchego powietrza wpływa także zbyt wysoka temperatura. Przy 23–24°C wilgotność względna będzie niższa niż przy tej samej ilości pary wodnej i temperaturze 20–22°C. Zanim zmienisz ustawienia centrali lub kupisz nawilżacz, sprawdź rzeczywisty poziom wilgotności za pomocą higrometru.
Wymiennik entalpiczny a przesuszenie powietrza
Standardowy wymiennik odzyskuje przede wszystkim ciepło z powietrza wywiewanego. Wymiennik entalpiczny może przekazywać do strumienia nawiewanego także część wilgoci usuwanej z domu. Dzięki temu ogranicza zimowy spadek wilgotności, choć nie eliminuje go całkowicie.
| Cecha | Wymiennik standardowy | Wymiennik entalpiczny |
|---|---|---|
| Odzysk ciepła | Tak | Tak |
| Odzysk wilgoci | Zwykle nie | Tak, częściowy |
| Komfort zimą | Możliwy większy spadek wilgotności | Lepsze ograniczenie przesuszenia |
Takie rozwiązanie może być szczególnie przydatne w bardzo szczelnych, energooszczędnych domach, w których wilgoć bytowa jest szybko usuwana. Przy wyborze centrali trzeba jednak uwzględnić cały bilans wentylacji, sposób użytkowania budynku i wymagania producenta, a nie tylko samą funkcję odzysku wilgoci.
Co zrobić, aby poprawić wilgotność w domu?
Najpierw zmierz wilgotność w kilku pomieszczeniach, najlepiej o różnych porach dnia. Dopiero na tej podstawie dostosuj ustawienia. Pomocne działania obejmują:
- Utrzymuj temperaturę około 20–22°C – przegrzewanie pomieszczeń dodatkowo obniża wilgotność względną.
- Sprawdzaj odczyty higrometrem – samo uczucie suchości może wynikać z wysokiej temperatury, kurzu lub ruchu powietrza.
- Dostosuj wydajność centrali – zbyt wysoki bieg wentylacji może niepotrzebnie przyspieszać usuwanie wilgoci.
- Korzystaj z trybu ekonomicznego, gdy odpowiada to warunkom w domu – nie oznacza to wyłączania wentylacji, lecz pracę z wydajnością dopasowaną do potrzeb.
- Rozważ nawilżacz przy wilgotności poniżej 30% – urządzenie powinno pracować pod kontrolą higrometru.
Nie należy dążyć do maksymalnej wilgotności. Zakres 40–60% jest często uznawany za komfortowy, ale zbyt wysoka wilgotność sprzyja kondensacji i rozwojowi pleśni. Nawilżacz trzeba więc ustawić tak, aby nie przekraczać 60%, zwłaszcza przy chłodnych przegrodach i mostkach cieplnych.
Czy wyłączać rekuperację zimą?
Nie wyłączaj rekuperacji tylko dlatego, że powietrze wydaje się suche. Zatrzymanie wentylacji ogranicza usuwanie dwutlenku węgla i wilgoci powstającej podczas gotowania, kąpieli czy suszenia prania. W konsekwencji może dojść do pogorszenia jakości powietrza, kondensacji pary wodnej i rozwoju pleśni.
Jeżeli wilgotność jest zbyt niska, lepiej skorygować temperaturę i wydajność wentylacji, a w razie potrzeby zastosować kontrolowane nawilżanie. Rekuperacja powinna pracować ciągle, zgodnie z ustawieniami dopasowanymi do budynku.
Najczęściej problem nie wynika z samego urządzenia, lecz z połączenia zimnego powietrza zewnętrznego, ogrzewania, szczelności budynku i zbyt wysokiej intensywności wymiany. Pomiar higrometrem oraz właściwa regulacja pozwalają poprawić komfort bez rezygnacji ze świeżego powietrza.